Op deze website zijn de genomineerden en winnaars te zien van 2012 en voorgaande jaren.
De DOEN | Materiaalprijs introduceert de ontwerpen van de toekomst. Beeldend kunstenaars, vormgevers, modeontwerpers en architecten worden uitgedaagd om nieuwe, duurzame materialen en innovatieve technieken in hun werk toe te passen. De ontwerpen die zo ontstaan dragen bij aan een betere en bestendige samenleving.
Er komen voortdurend nieuwe materialen op de markt. Hoe kunnen we deze toepassen zodat er duurzame en zinvolle ontwerpen uit ontstaan? De DOEN | Materiaalprijs is in het leven geroepen ter stimulering van een ontwerppraktijk waarin vernieuwing en duurzaamheid hand in hand gaan met esthetiek en functionaliteit. Deze jaarlijks terugkerende prijsvraag wil de gehele creatieve voorhoede mobiliseren om nieuwe wegen in kaart te brengen die uiteindelijk zullen leiden tot een duurzame wereld.
De DOEN | Materiaalprijs is een initiatief van het Materiaalfonds voor Beeldende Kunst en Vormgeving en Stichting DOEN.
NIEUWSITEMS
ALGEMEEN
Een goed ontwerp laat zich niet in een hokje stoppen. Duurzaam ontwerpen evenmin. Het laatste decennium introduceerde op dit vlak een breed spectrum aan bewegingen en mogelijkheden. Alle even verrassend als vernieuwend, zoals recycling, upcycling, ecodesign, cradle to cradle, biomimicry en superuse.De Doen | Materiaalprijs kiest niet voor één richting, maar wil iedereen uitdagen vanuit zijn of haar werkgebied een ontwerp in te zenden waarin gebruik is gemaakt van bestaande of nieuwe duurzame materialen en innovatieve technieken. Een ontwerp waarbij materiaalonderzoek op de voorgrond staat en dat tegelijkertijd esthetisch is. Werk dat nu inspireert en waarmee de toekomst vandaag al gerealiseerd wordt.
NOMINATIECOMMISSIE 2012
De nominatiecommissie van 2012 bestaat uit:
Max Bruinsma (voorzitter)
Designcriticus,Hoofdredacteur Items Magazine
Aart van Bezooyen
Oprichter en directeur Material Stories, Industrieel ontwerper, Deskundige duurzame materialen
- Tjeerd Veenhoven
- Ontwerper, aanmoedigingsprijs DOEN | Materiaalprijs 2011
- Arjen Bangma
- Directeur Transnatural Arts, Research & (future) Design
- Joanna van der Zanden
- Curator en adviseur interdisciplinaire culturele projecten, Artistiek directeur Rotterdam Design Prijs
JURY 2012
De jury van 2012 bestaat uit:
genomineerden 2012
Marjan van Aubel
WINNAAR 2012
Kristie van Noort
'6:1' en 'Ceramic Paint/Collection Cornwall'
AANMOEDIGINGSPRIJS 2012
Renée Boute
AGF Klasse 3
SPECIALE VERMELDING 2012
Steven Bankan
Sheaves
Tristan Frencken
Joined Forces
Gionata Gatto
Agricola
Jo Meesters
Reconstructing Particals - Farrago
Gitte Nygaard
Black to Binchotan
Overtreders W en Bureau SLA
Noorderparkbar - 100% hergebruik
Elena Pereira
In Bloom
Lieske Schreuder
Slakkenpoep-linoleum
Berber Soepboer
Product Pieces
Tom van Soest
Blended Materials
Jorrit Taekema
The Layer Chair
Andrea Trimarchi en Simone Farresin
Formafantasma
Sander Veenhof, Madeleen Bloemendaal en Andre Freyssen
Meet Your Stranger
Niels Veraart en Daniël Coenraats
Hardcore Recycling
Jan Eric Visser
Schone Kunst
juryrapport 2012
Het is altijd weer interessant om te zien hoe drie experts met uiteenlopende achtergrond een vrij ruime set criteria toepassen op een verzameling zeer verschillende objecten. Zoals elke jury heeft ook deze geen objectieve vaststelling opgeleverd, maar een beargumenteerde keuze. Samenvattend: een keuze voor nieuwsgierigheid, experiment en bewustwording in het zoeken naar betekenisvolle vormen met verrassende materialen.
Hoofdprijs
Marjan van Aubel, The Energy Collection
Een eenvoudig maar kleurrijk glasservies in een simpele kast. Strak esthetisch, met als enige ogenschijnlijke decoratie dunne strips van koper op de bodem van de serviesstukken en op de planken van de kast. Die suggereren geleiding en dat doen ze ook; de glazen bekers, borden en kannen zijn door hun lichtgevoelige kleurige pigment kleine stroomcentrales die licht omzetten in energie, net als planten dat doen met hun bladgroen. De kast tapt de stroom af en geeft hem door aan een leeslampje of een oplaadpunt voor je telefoon. Overal waar de glazen licht opvangen, produceren ze een kleine spanning. Samen in de kast zijn ze goed voor zo'n 18 Volt.
Marjan van Aubel (1985) komt uit een familie van chemici en heeft naast haar designopleiding aan de KABK in Den Haag ook een minor Kwantummechanica in Amsterdam gedaan. In haar 'Energy Collection' komt die achtergrond van natuur, techniek en design samen. De titel speelt met de twee betekenissen van 'collection' in dit verband: energie verzamelen en een verzameling objecten getiteld 'energie'. De technologie achter haar ontwerp is een uitvinding van de Zwitserse professor Michael Graetzel, die ontdekte dat ook andere stoffen dan bladgroen 'fotosynthetisch' dus energie-opwekkend kunnen werken. Van Aubel gebruikt zijn principe van de 'Dye Synthesized Solar Cell' in haar servies. Door het lichtgevoelige pigment ontstaat tussen binnen- en buitenkant van het glas een klein spanningsverschil dat kan worden afgetapt. Net als planten – en in tegenstelling tot gangbare zonnecellen – hebben ook deze glazen geen direct zonlicht nodig om energie te leveren en kunnen dus ook binnenshuis worden gebruikt. Het ontwerp is een voorstel.
Een metafoor, meer dan een direct praktisch instrument, al werkt het principe. Belangrijker dan het kleine beetje stroom dat hier opgewekt wordt, is de idee erachter. Een pleidooi voor een natuurlijker omgang met energieverbruik en een groter bewustzijn van de energieconsumptie van alledaagse apparatuur die we vaak gedachteloos gebruiken. Anders dan de vaak passieve inzet van zonnecellen – ze staan vast op een dak of in het veld –, koppelt Van Aubel in haar ontwerp energie en handeling, gebruik en verbruik. Het is een benadering die uitdaagt tot verder onderzoek, niet alleen naar de technische kant maar ook, en misschien vooral, naar de rijkdom van vormen en functies die nog ligt verborgen in mogelijke toepassingen van het materiaal. Een materiaal dat niet alleen functioneel is, maar in dit ontwerp ook aanzet tot nadenken over hoe materiaal, ontwerp, functie en gebruik samenhangen.
Aanmoedigingsprijs
Kirstie van Noort, 6:1 en Ceramic Paint
Van sommige dingen en processen weet je dat ze vervuilend zijn om te maken, maar je vergeet dat, zodra je de serene schoonheid van het eindresultaat ziet. Wit porselein is bij uitstek zo'n product. Toch moet voor elke kilo van dit schone goed zeven kilo materiaal uit de grond gehaald worden. De overige zes worden grof gebruikt als vulmateriaal in de bouw of blijven achter als afval in het omgewoelde landschap. Kirstie van Noort bezocht zo'n landschap in Cornwall, tot voor kort een van de belangrijkste mijnbouwgebieden van Engeland. Er werd onder andere porseleinklei gewonnen, maar ook tin, koper, lood en zilver. Nu is alleen de porseleinindustrie er nog actief. Uit de indrukwekkende hoeveelheid afval die de mijnbouw daar in het landschap achterliet, nam Van Noort een forse schep – zo'n 150 kilo – waarmee ze ging experimenteren. Het leidde tot twee series producten, die zowel een esthetisch interessant resultaat opleverden, als het verhaal van de herkomst van het materiaal zichtbaar en voelbaar maken. '6:1' is een zevendelige set kommen en schalen, die samen ook een infographic zijn. Eén maagdelijk wit porseleinen kommetje, omgeven door zes verwanten met een smetje. De zes zijn gemaakt met het restmateriaal van de ene. Naast de relatie met het witte porselein laten de zes andere stukken ook een andere relatie zien: die met de plaats waar de grondstof is gedolven. Elke plek heeft zijn eigen kleur en textuur.
Die subtiele verschillen van plek en materiaal zie je ook terug in een tweede experiment dat Van Noort met haar afval deed. Haar 'Cornwall collection' toont 108 kleuren, gewonnen uit pigmenten die ze maakte van afval uit tin- en koper mijnen. Met die pigmenten maakte ze een verf voor toepassing in keramische objecten. De herkomst van de pigmenten uit mijnafval laat ze zien in objecten die op het gewonnen materiaal geïnspireerd zijn; koper in een steelpan, tin in een schenkkan, beide uit gekleurd porselein. Voorbij de getoonde objecten is dit project vooral een aanmoediging om constructief na te denken over de materiaal- en ontwerpkwaliteit van wat doorgaans als restafval wordt gezien. Dat opent een wereld van mogelijkheden.
Speciale vermelding
Renée Boute, AGF Klasse 3
'Klasse 3' is in de groente en fruitwereld een aanduiding voor: vermalen of weggooien. Het is een esthetisch criterium. Maar een te kromme komkommer of een te bobbelige aardappel is even voedzaam als een perfect gevormd exemplaar. Renée Boute maakte een sympathiek project dat ons op deze ongerijmdheid wijst. Haar recepten en het papier dat zij uit AGF klasse 3-materiaal maakte, zijn echter niet specifiek voor die klasse – je kunt hetzelfde doen met klasse 1. Toch looft de jury de kritische waarde van het project, dat de verkeerde balans tussen esthetiek en voedingswaarde in de voedingsindustrie aan de kaak stelt.
Voor meer informatie en beeldmateriaal kunt u contact opnemen met
-
Tuttobene
- 020 6685505
- office@doen-materiaalprijs.nl
PERSBERICHTEN
DOEN | Materiaalprijs '10 (pdf, Nederlands)
DOEN | Materiaalprijs '09 (pdf, Nederlands)
DOEN | Materiaalprijs '09 (pdf, Nederlands)
DOEN | Materiaalprijs '09 (pdf, Nederlands)
Voor duurzaam en innovatief materiaalgebruik
Productie DOEN | Materiaalprijs 2012
Tuttobene
Damrak 70
1012 LM Amsterdam
Victor le Noble / 020 6685505
office@doen-materiaalprijs.nl
Ontwerp tentoonstelling
Dirk van der Kooij
www.dirkvanderkooij.nl
Algemene vragen
Materiaalfonds voor BKV
Francine Mendelaar
fmendelaar@materiaalfonds.nl
De Schepper Campagnes
Bureau Deleau
Communicatie
Xerva Blom (Stichting DOEN)
Vormgeving
Marjolijn Stappers
Engelse vertaling
Lisa Holden
Webbouw
Joris Lindhout
VAN ABBEMUSEUM
www.vanabbemuseum.nl
BNA
Nederlandse beroepsvereniging van architecten
www.bna.nl
BNO
Beroepsvereniging Nederlandse Ontwerpers
www.bno.nl
Centre for Sustainable Design
Faciliteert discussie en onderzoek op het gebied van eco-design
www.cfsd.org.uk
Dutch Design Week
Jaarlijks designevenement in Eindhoven
www.ddw.nl
De Groene Offerte
Kennisplatform duurzaamheid in vormgeving
www.groeneofferte.nl
Design.nl
Portal voor de Nederlandse vormgeving
www.design.nl
Design-4-sustainability.com
Platform duurzame productontwikkeling voor industrieel ontwerpers
www.design-4-sustainability.com
Ecosustainable HUB
Bijna 1000 links over duurzaamheid ingedeeld naar onderwerp
www.ecosustainable.com.au
Greenwish
Ondersteuning van particulier initiatief voor duurzame ontwikkeling
www.greenwish.nl
ICSE
International Center of Sustainable Excellence
www.icse.nl
Kunstenaarswerkplaats Beeldenstorm
Experimenteren met metalen en kunststoffen
www.beeldenstorm.org
Limburgse Design Associatie
www.lda.nl
Materiaalfonds voor Beeldende Kunst en Vormgeving
Renteloze leningen voor kunstenaars en vormgevers
www.materiaalfonds.nl
Materia
Kenniscentrum en databank innovatieve materialen
www.materia.nl
Material Sense
Netwerk voor materiaalinnovatie
www.materialsense.com
Material Matters
Materialenbibliotheek en kenniscentrum nieuwe materialen
www.materialmatters.nl
Nieuwe producten ontwerpen
Portal voor productinnovatie
www.nieuweproductenbedenken.nl
O2 Nederland
Vereniging en platform voor duurzame productontwikkeling
www.o2nederland.org
Stichting DOEN
Fonds van de goededoelenloterijen,
aanjager van duurzame, culturele en sociale voorlopers
www.doen.nl
Tijdschrift kM
Materiaaltechnische informatie over kunst en vormgeving
www.tijdschrift-km.eu
Tuttobene
Presenteert duurzame en innovatieve ontwerpen
www.tuttobene.nl
Utrecht Manifest
Biënnale voor Social Design
www.utrechtmanifest.nl
Vormgeving in Hout
Over duurzaam gebruik van hout
www.vormgevinginhout.nl
Een textielcollectie bestaande uit een tafellaken, grand foulard, droogdoeken en een karpet.
Door digitaal te printen worden designs zeer gericht aangebracht op de geweven textiel. Er is hierdoor minder inktafval dan bij conventionele druktechnieken.
De blauw zwarte 'afval' inkt die toch in de printer overblijft is gebruikt voor het printen van een getuft karpet. Bij de geweven stoffen wordt water gebruikt om de inkt te laten uitvloeien. Zo ontstaan er bijzondere patronen.
De textielindustrie is een van de grootste watervervuilers in de wereld. Waterloop biedt met moderne technieken inspiratie voor een duurzame manier van textiel behandelen.
www.mkgk.nl
maartenkolk-guuskusters.blogspot.com
Slippers gemaakt van het blad van de Arecapalm. Door het blad, dat van oorsprong taai, sterk en flexibel is, te weken in een bad met een mix van biologische grondstoffen herwint het zijn originele kwaliteiten. Ook na het drogen blijft het soepel en sterk, als leer.
De slippers, genaaid en niet gelijmd, zijn een goed alternatief voor plastic of leren slippers. Ook zijn ze aan te schaffen door mensen die tot de Bottom of the Pyramid behoren, de grootste groep mensen in de wereld, met minder dan twee dollar per dag te besteden.
Het is de bedoeling de kennis over te brengen naar India en daar meer producten van PalmLeer te ontwikkelen voor zowel de lokale als de westerse markt.
www.tjeerdveenhoven.com
NOMINATIECOMMISSIE 2012
De nominatiecommissie van 2012 zal spoedig bekend gemaakt worden.
NOMINATIECOMMISSIE 2011
De nominatiecommissie van 2011 bestaat uit:
Max Bruinsma (voorzitter)
Hoofdredacteur Items Magazine
Jeroen Bergsma
Architect, 2012Architecten
Maria Roosen
Beeldend kunstenaar
Hebe Verstappen
Creatief leider TextielLab, Audax Textielmuseum Tilburg
Simone de Waart
Oprichter en directeur Material Sense
Jury 2012
De jury van 2012 zal spoedig bekend gemaakt worden.
JURY 2011
De jury, onder voorzitterschap van Max Bruinsma, bestaat uit:
Charles Esche
Directeur Van Abbemuseum, Eindhoven
Ineke Hans
Ontwerper
Dorine Putman-Devilee
Senior manager externe relaties ASN Bank, specialist duurzaamheid
Jury Rapport 2011 (in het kort)
De jury keek naar duurzaamheid, innovatie, artistieke kwaliteit en praktische bruikbaarheid, in deze volgorde. Tezamen vertellen die aspecten een verhaal over een veranderende houding van ontwerpers en producenten ten opzichte van de wereld waarin hun producten gebruikt worden.
Waterloop werd door de jury het meest uitgewerkte en het meest consequent beargumenteerde voorstel van alle nominaties gevonden. Textiel en water lijken niet veel met elkaar te maken te hebben, maar de textielindustrie behoort tot de grootste watervervuilers ter wereld. Maarten Kolk en Guus Kusters hebben diepgaand onderzoek gedaan naar productiemethoden waarbij water zoveel mogelijk gespaard wordt. Hun combinaties van digitale printtechniek, specifieke ongebleekte garens en innovatief watergebruik leveren een brede range van mogelijke toepassingen op, waarvan ze er een aantal hebben uitgewerkt tot zeer mooie textielsamples.
Het project voldoet aan alle criteria van de jury. Met deze bekroning hoopt de jury bij te dragen aan de verdere ontwikkeling van dit voorbeeldige researchproject tot een duurzaam geproduceerd en mooi textielproduct.
Tjeerd Veenhoven heeft met biologische conserveringsprocessen en ambachtelijke bewerkingen geëxperimenteerd om uit te vinden hoe de natuurlijke soepelheid van Areca palmbladeren uit India na droging bewaard en gebruikt kan worden. Het resultaat is een materiaal met de soepelheid van leer, maar zonder de ernstig vervuilende chemische processen die leerbewerking kenmerken. Zijn toepassing van het materiaal in een eenvoudig product als teenslippers is ook een statement. De jury heeft grote waardering voor het materiaalonderzoek, evenals voor de uitgesproken wens van de ontwerper om nieuwe kennis met traditioneel ambacht te verbinden. Met de toekenning van de aanmoedigingsprijs ondersteunt de jury de verdere ontwikkeling van het materiaal en het onderzoek naar een ruimere toepassing ervan.
